Dört Sütun
İnsan Gövdesinden Daha Kalın
Halatlarla Taşındı

Süleymaniye, İslam Medeniyetinin görkemini sergilemek için kurulmuş muhteşem güzellikte bir binaydı. Bu binayı ayakta tutmak için, dört köşesine dikilmiş dört eşsiz sütun nice aramayla bulunmuştu.
Bu eşsiz dört sütundan birisi İskenderiye'den, öbürü Baalbek'ten büyük gemilerle getirtilmişti. Paha biçilemezdi hiçbirine.
Üçüncüsü İstanbul'da, Kıztaşı mahallesinde dikili duruyordu, dördüncüsü Topkapı Sarayı'nda bulunmuştu.
Kıztaşı mahallesindeki dikili yerinden sökülen sütunun apayrı bir macerası vardı. Bu sütunun dikili olduğu yerden sökülmesi İstanbul'da olay olmuştu. Halk günlerce bu konuyu konuşmuş, Kıztaşı mahallesi panayır yerine dönmüştü. Büyük bir şenlik kurulmuştu meydana. İstanbul o gün, genciyle yaşlısıyla oraya akmıştı. Kıztaşı mahallesindeki dikili taş, Bizanslılar zamanından kalma "tû-bâ ağacı gibi, yekpare bir sütun"du.

"O pak mermer, öyle bir sütun ki
Dönen gökyüzünün ekseni sanki
Bir kız bir şazine dökmüş
Anılmak için bu sütunu dikmiş
Dağları delen bir ustaydı yetişip gelen
Sütunsuz kubbeye bu sütunu diken."

Mimar Sinan'ın gözetiminde, önce sütunun etrafına büyük kalyon direklerinden nice sütunlar dikildi. Sonra kat kat, çok sağlam bir iskele kuruldu. Bu uğraş günlerce sürdü. Herkesin merakı arttıkça arttı.
Büyük mavnaların palamarlarından, kat kat birbirlerine eklenmeleri suretiyle, insan gövdesinin kalınlığından daha kalın halatlar elde edildi. Bu, insan gövdesinden daha kalın halatlar, demir makaralara bağlandı. Sonra sütunun gövdesine, sütunun boyuna ulaşan uzunlukta büyük kadırga direkleri bağlandı. Bunların iki yerine insan gövdesinden daha kalın halatlar bağlandı. Bu halatlara çelik makaralar takıldı. Sütunu yerinden edecek bir mekanizma kuruldu.
Nice güçlü ırgat, sütunu yerinden koparmak için birçok çark kurdular sütunun etrafına. Sonra herkes; çark kuran ırgatlar, yeniçeriler, acemioğlanlar, nice esir, sırayla çarklara girip çıktılar. Bütün güçleriyle çarkları çevirdiler. Çevirdikçe çevirdiler. Çarkların birinden çıkanların soluyuşları birer haykırış gibiydi. Çarklardakiler hep bir ağızdan bir seferinde, "Koma hay! Koma hay! Koma hay!" diye nara atıp şevke gelip bütün güçleriyle çark çevirdiyse, öbür seferde "Allah! Allah!" narası atılıyordu. Naralar, çarklar öyle çok, öyle çok döndü ki o gün İstanbul, "Allah! Allah!" ve "Koma hay! Koma hay!" naralarıyla hop oturup hop kalktı.
O muazzam sütun yerinden edildi. Yerinden edilirken öyle bir ateş çıktı ki orada bulunanlar şimşek üstüne şimşek çakıyor sandı. Pehlivanlar, kendi ekseni etrafında dönen bir dingil gibi sütunu kopardıkları zaman, makaralardan yıldırımlar çıkmaya başladı. Herkes korkudan, "Allah! Allah!" çekti. O kocaman, kalınlığı insan gövdesinden daha kalın halatlardan biri, dayanamayıp bir sahra topu gibi patladı. O koca halatlardan birkaçı daha dayanamadı sütuna. Patlayanların yerine derhal yedekleri sokuluyordu. İş ustalıkla ilerletiliyordu. Sonunda sütun dikili olduğu yerden indirildi.
Sütunun yere inişi ahalide büyük bir sevinç yarattı. Nice kurban kesilip yoksullara dağıtıldı. Bu işin kazasız belasız nihayete erişi böylece kutlandı.
Sütun bir kez yere indirilmişti ya, inşaat alanına götürülmesi çok daha kolaydı. Filenke diye tabir edilen özel bir arabayla Süleymaniye'ye taşındı. Diğer sütunların yanına konuldu. Her bir sütun, kesilip birbirlerine eşitlendi.

Her birinin boyu dokuz metre iki santim, çapları da bir metre on dört santimdi.
İşte Süleymaniye'nin dört bir tarafında bu dört sütun vardır.
Evliya Çelebi, eşsiz kitabı Seyahatname'de, bu dört sütunun hikâyesini anlattıktan sonra, bu sütunlara paha biçilemeyeceğini, her birinin en az on tane Mısır hazinesine bedel olduğunu bildirir.